Bont voor Dieren

krokodillentas

Naast bont zijn er nog meer dierlijke materialen die door de kledingindustrie gebruikt worden. Ook de productie van leer, zijde, dons en andere dierlijke materialen gaan gepaard met dierenleed. Hieronder vind je informatie over de herkomst van verschillende dierlijke materialen. Ben je benieuwd naar diervriendelijke alternatieven? Klik hier.

Leer

Leer is in de meeste gevallen een bijproduct van de vleesindustrie. Bont voor Dieren is van mening dat je het gebruik van leer moet beperken. Er zijn tegenwoordig veel alternatieven beschikbaar. Het kan lastig zijn om goede alternatieven voor lederen schoenen te vinden, maar dankzij modeontwerpers als Stella McCartney zijn leervrije producten steeds meer in opkomst. Tegen leer van dieren die hiervoor speciaal worden gefokt, zoals slangen- en krokodillenleer gelden dezelfde bezwaren als tegen bont. En overmatig leergebruik, bijvoorbeeld een leren bankstel of een leren jas, is zeker niet nodig.
Alternatief: nepleer, boomschors. Ga voor een goede kwaliteit nepleer om de duurzaamheid te garanderen.

Ponyskin

In tegenstelling tot wat de naam suggereert is ponyskin vaak niet gemaakt van paardenvacht. Het is de benaming voor koeienvacht (de huid met haar) dat voor schoenen wordt gebruikt. Er worden wel producten van paardenvacht gemaakt, maar dit is een stuk duurder dan koeienhuid. Paardenleer is veel dikker en stugger dan runderleer.

Schapenvacht

Schapenvacht is terug te vinden in producten zoals vloerkleden, jassen (vaak onder de naam ‘lammy’) en schoenen (denk aan Uggs). Doordat de schapenharen nog aan de huid zitten wordt het vaak verward met bont. Het is echter geen bont, omdat de schapen ook voor het vlees gedood worden.
Alternatief: katoenpluis.

Exotisch leer

In de modewereld, met name in Europa, is veel vraag naar exotische leersoorten zoals huiden van pythons, krokodillen en andere reptielen. Van de reptielenhuiden worden luxe mode-artikelen zoals handtassen, riemen en horlogebandjes gemaakt. De meeste dieren worden gefokt en in het wild gevangen in Azië, waar de handel gepaard gaat met fraude en ernstige dierenwelzijnsproblemen.

De handel van reptielen die in het wild worden gevangen, in landen als Indonesië en Maleisië, is niet duurzaam en vormt een bedreiging voor het behoud van veel soorten reptielen. Bont voor Dieren vindt dat de mode-industrie haar verantwoordelijkheid moet nemen door het wrede dierenleed en de illegale handel in reptielenhuiden af te wijzen en duurzame producten te verkiezen.

Dierenwelzijn

Reptielen worden vaak levend gevild omdat dit de huiden soepel zou houden. Pythons worden op fokkerijen in Azië op gruwelijke wijze omgebracht door verdrinking, onthoofding of zelfs door de dieren op te blazen. Door de langzame stofwisseling van reptielen duurt het soms uren voordat ze werkelijk overlijden. Reptielen die in het wild gevangen zijn, worden vaak voor langere tijd met meerdere dieren in kleine containers gehouden en getransporteerd. Om de waardevolle huiden goed te behouden worden de dieren vaak zelfs levend naar Europese leerlooijeren vervoerd.

Pythonhuiden

De Europese mode- en leerindustrie, met name in landen als Italië, Duitsland en Frankrijk, zijn de grootste afnemers van pythonhuiden. Jaarlijks worden er bijna een half miljoen pythonhuiden geëxporteerd vanuit Azië. Het merendeel van de pythonhuiden is afkomstig van commerciële fokkerijen in China, Thailand en Vietnam. In Indonesië en Maleisië worden pythons nog in het wild gevangen en vindt veel frauduleuze handel in de huiden plaats. Vaak worden er meer dieren gevangen dan is toegestaan en worden vergunningen vervalst om de huiden wit te wassen. De overlevingskansen van wilde pythons in deze landen zijn hierdoor sterk achteruitgegaan.

Dodingsmethodes

Verschillend onderzoek heeft aangetoond dat de dodingsmethodes in China, Thailand en Vietnam – waar de meeste pythonhuiden vandaan komen – zeer ernstig dierenleed veroorzaken. In China worden pythons gedood door onthoofding. Aangezien slangen lange tijd zonder zuurstof kunnen, duurt het erg lang voordat de dieren buiten bewustzijn raken. In Thailand worden pythons omgebracht door verdrinking. Volgens de lokale fokkers duurt het gemiddeld 15 tot 20 minuten voordat de pythons overlijden. Een veelvoorkomende methode in Vietnam bestaat uit het dichtplakken van de mond en anus van de pythons, waarna het stofwisselingskanaal met lucht gevuld wordt. Met deze wrede methode duurt het gemiddeld 15 minuten voordat de pythons hun bewustzijn verliezen.

Krokodillen- en alligatorhuiden

Van krokodillenhuiden worden onder meer door modemerken als Birkin, Kelly en Hermes riemen, horlogebandjes en handtassen gemaakt. Om een enkele handtas te maken zijn er twee tot drie krokodillenhuiden nodig. De meeste krokodillen- en alligatorhuiden komen van fokkerijen waar de dieren, van geboorte tot dood, in grote hoeveelheden in kleine betonnen kuilen worden gehouden, met geen enkele mogelijkheid hun natuurlijke gedrag te vertonen.

Tijdens inspecties werden veel krokodillen aangetroffen met vergroeiingen aan hun lichaam, als gevolg van het gebrek aan de mogelijkheid om te lopen of zwemmen in de volle kuilen. Ook bleken veel dieren te kampen met pijnlijke huidproblemen, vanwege het vervuilde water in de reservoirs. Krokodillen en alligators worden ofwel doodgeschoten ofwel doodgeknuppeld met hamers. Ook wordt er vaak een beitel of hamer gebruikt om de ruggenwervel van het dier te breken, wat het dier niet doodt maar verlamt.

Struisvogelleer

Struisvogels worden niet alleen gehouden voor het vlees, maar ook voor hun veren en het leer. Sterker nog, tachtig procent van de opbrengst van struisvogelfarms bestaat uit dit exotische leer. Struisvogels zijn de enige vogels van wie het leer gebruikt wordt. Er worden voornamelijk tassen maar ook schoenen en portemonnees van gemaakt. Verreweg de meeste farms staan in Zuid-Afrika.

In het wild worden struisvogels meer dan veertig jaar oud. Jonge struisvogels blijven de eerste drie jaar van hun leven bij hun ouders. Op de struisvogelfarms worden de struisvogels slechts een jaar oud en groeien ze op zonder hun ouders.

In 2015 zijn er undercoverbeelden gemaakt waarop te zien is dat struisvogels tijdens het transport naar het slachthuis in open vrachtwagens bij elkaar gepropt zaten en werden geslagen. Eenmaal daar aangekomen worden ze onder toeziend oog van andere struisvogels hardhandig gefixeerd, op de kop gehangen en elektrisch verdoofd waarna de keel doorgesneden.

Vilt

Vilt wordt meestal gemaakt van wol, maar soms ook van bont. De haren worden samengeperst waardoor het de typische structuur van vilt krijgt.

Zijde

Zijderupsen maken hun cocon van zijde. Door rupsen levend, met cocon en al, te koken wordt de zijde verkregen. Er zijn veel rupsen nodig voor het maken van een kledingstuk van zijde. Voor een blouse zijn 630 cocons nodig en voor een japon maar liefst 1.700. Lees hier het rapport dat het Ministerie van Economische Zaken heeft laten opstellen over onder andere zijde.
Alternatief: Tencel, een natuurlijke kunstvezel die wordt gemaakt van duurzame beheerde eucalyptusbomen.

Schapenwol

Wol wordt verkregen door de vacht van schapen te scheren. Australië is een van de grootste wolproducenten. Hier worden de schapen buiten gehouden. Een van de dieronvriendelijke kanten aan wol is mulesing. In Australië komen bepaalde vliegen voor die eitjes leggen in de huidplooien op de achterhand van schapen. Om dit te voorkomen worden zonder verdoving lappen huid weggesneden, een zeer pijnlijke en dieronvriendelijke ingreep.
Alternatief: katoenen knitwear.

Angorawol

Angorawol is afkomstig van angorakonijnen. Deze konijnen hebben door een mutatie een uitzonderlijk lange vacht die maar door blijft groeien. In het wild zouden ze hierdoor niet kunnen overleven. Het meeste angorawol, zo’n 90 procent, wordt geproduceerd in China. In principe worden enkel de vrouwtjes gebruikt voor hun vacht. Mannetjes produceren minder wol en worden daarom na de geboorte gedood.
Het scheren van de vacht is zeer dieronvriendelijk; de konijnen worden aan hun pootjes vastgebonden, waardoor zij veel stress ervaren. Maar meestal worden de konijnen kaalgeplukt voor hun vacht, omdat er zo langere haren en dus meer wol kan worden verzameld. Dit plukken is zeer pijnlijk voor de konijnen. Onderzoek laat zien dat de vacht er op hardhandige wijze helemaal wordt afgetrokken terwijl de konijnen schreeuwen van de pijn. Dit proces worden iedere drie maanden gedurende twee tot vijf jaar herhaald. De konijnen slijten hun jaren in kooien zonder goede ondergrond.

Dons

Vaak is het niet duidelijk wat de exacte herkomst van dons in een product is. Dons wordt op twee verschillende manieren verkregen. Enerzijds wordt het dons van ganzen gebruikt die geslacht zijn voor het vlees. Het dons wordt na het doden van de ganzen verwijderd. De tweede methode is het levend plukken. Een keer per jaar zijn ganzen in de rui en wisselen ze van verenkleed. Op dit moment zitten de veren los en kunnen ze relatief makkelijk geplukt worden. Echter worden ganzen vaak geplukt wanneer ze niet in de rui zijn. Dit is erg pijnlijk en te vergelijken met het uittrekken van je haar. Het levend plukken kan ernstige verwondingen en stress opleveren en is daarom zeer dieronvriendelijk. De verwondingen variëren van beschadigde haarzakjes tot grote scheuren in de huid en vleeswonden die moeten worden gehecht (dit gebeurt altijd zonder verdoving en zonder tussenkomst van een dierenarts).
Het is uiteraard veel lucratiever om een gans levend te plukken in plaats van te wachten totdat de gans geslacht is; ganzen kunnen namelijk wel vier tot vijf keer levend geplukt worden.

Documentaire

In 2009 vertoonde Panorama/Canvas een uitgebreide en schokkende Zweedse documentaire over de misstanden in de dons producerende bedrijven, zowel in Hongarije als in China. Dit is deel 1 van de documentaire (Let op! De beelden in deze reportages zijn schokkend.).

Hier zijn de overige delen te zien: deel 2deel 3deel 4deel 5.
Uit deze documentaire blijkt dat het voor de consument onmogelijk is om er achter te komen of de ganzen levend zijn geplukt of pas na de slacht. Leveranciers van donsproducten zijn uiterst terughoudend met het geven van informatie over de herkomst van het dons en pas na te zijn geconfronteerd met de feiten zijn zij soms bereid om aandacht aan de misstanden te gaan schenken. Zo ontdekte Panorama dat onder ander bij de Scandinavische giganten Ikea, Fjällräven en Jysk dons wordt gebruikt dat ongetwijfeld van levend plukken afkomstig is, terwijl de bedrijven op hun website vermelden dat zij alleen verantwoord dons gebruiken. Zij verschuilen zich er echter achter dat zij dat zelf niet kunnen controleren.
Wil je zeker weten dat je geen dekbed, slaapzak of jas koopt met dierenleed? Ga dan voor producten met synthetische vulling. Deze zijn de laatste tientallen jaren zo enorm verbeterd dat er qua isolatiewaarde en behaaglijkheid nog maar weinig verschil is met donsvulling.
De informatie op deze pagina is mede afkomstig van PiepVandaag en bewerkt door Bont voor Dieren.

Mocht je toch dons willen kopen dan raden wij aan om te kijken of de producten een label hebben van Responsible Down Standard. Dit is een onafhankelijk label dat controleert op allerlei aspecten van dierenwelzijn en bijvoorbeeld het levend plukken van ganzen en eenden verbiedt. Voor meer informatie: www.responsibledown.org

Alternatief: cellulosevezel.

Veren

Tegenwoordig zie je dat veel veren verkocht worden als decoratiemateriaal, bijvoorbeeld in sieraden of (zelfmaak)mode. Onderzoek hiernaar wijst uit dat de veren die in Nederland als decoratiemateriaal worden verkocht, vooral afkomstig zijn uit slachthuizen. Voor zover bekend gaat het dus eigenlijk altijd om echte veren, onder andere omdat deze goed geïmpregneerd kunnen worden en daardoor als niet-brandgevaarlijk kunnen worden aangemerkt. Als voorbeeld: de veren uit een in Nederland verkochte boa kunnen heel goed kippenveren zijn, afkomstig uit een slachterij uit de Verenigde Staten of Afrika, waarna de veren in China tot een boa worden geproduceerd. Dankzij de vraag naar deze (decoratie)veren is het voor een producent financieel aantrekkelijker een vogel op onnatuurlijke wijze te houden en zelfs te plukken of doden, omdat het meer winst oplevert.

Wimpers

Het plaatsen van wimperextensies is een trend die steeds meer in opkomst is. De extensies zorgen voor lange, volle wimpers zonder het gebruik van mascara. Extensies kunnen gemaakt worden van synthetische haren. De laatste tijd krijgen we echter steeds meer berichten over wimperextensies die gemaakt worden van nertsenharen. Er gaan geruchten op internet dat deze extensies diervriendelijk zouden zijn. De nertsen zouden geborsteld of geschoren worden om de haren voor de wimpers te verkrijgen.
Wimperextensies gemaakt van nertsenharen zijn echter niet diervriendelijk. Vaak zijn de haren afkomstig van nertsen die op bontfarms in China worden gehouden. Het gaat altijd om wilde dieren uit de bontindustrie, die onder erbarmelijke omstandigheden worden gehouden. Ze slijten hun leven in kleine kooien waar ze met velen op elkaar in zitten. Dit terwijl het van nature solitaire dieren zijn.

Make-upkwasten

Make-upkwasten zijn vaak van dierenhaar gemaakt. Denk hierbij aan nertsen-, marter-, eekhoorn-, geiten- of ponyhaar. De nertsen- en marterharen zijn afkomstig uit de bontindustrie. Eekhoorns worden gevangen voor hun vacht. De geitenharen die in de make-upkwasten zitten zijn verkregen door het scheren van geiten en de ponyharen zijn afkomstig van paarden die voor het vlees zijn geslacht. Gelukkig is er een ook een goed alternatief voor deze kwasten, namelijk make-upkwasten van synthetisch materiaal, ook wel taklon genoemd. De kwasten zijn verkrijgbaar met haren van verschillende dikte waardoor er hele zachte, maar ook stuggere kwasten verkrijgbaar zijn. Verschillende winkels verkopen tegenwoordig kwasten met synthetische haren. Een voorbeeld hiervan is The Body Shop. Twijfel je of je make-upkwast gemaakt is van dierenhaar? Trek er een paar haartjes uit en steek ze aan met een aansteker. Ruikt het naar verbrand haar? Dan bevat de kwast dierenhaar. Zie voor meer informatie de bonttest.

Schilderskwasten

Voor penselen geldt hetzelfde als voor make-upkwasten. Ze zijn zowel verkrijgbaar met synthetische als met dierlijke haren. De kwasten met dierlijke haren worden onder andere gemaakt van varkens-, dassen-, eekhoorn- of marterhaar.